احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
140
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
بيطرفى و اطاعت اوامر دولت مركزى نداشته است . من اصرار به تغيير كارگزار آذربايجان نمودم مستوفى گفت عموم مأمورين فعلى كه در تبريز هستند به زودى تغيير خواهند كرد و همين چند روزه والاحضرت محمد حسن ميرزا وليعهد با پيشكارى نظام الملك و رؤساى ديگر عازم تبريز خواهند شد در موضوع كابينه اظهار داشتم روز يكشنبه كه اعتبارنامه آقا در مجلس خوانده خواهد شد خوب است از وكالت استعفا بفرمائيد و رياست وزراء را نگاهداريد مستوفى دلائلى آورد از آن جمله گفت ضعف بنيه اجازه تحمل چنين بار سنگينى را نميدهد و اضافه نمود موافق رسوم مشروطيت روز يكشنبه استعفاى خود را بحضور شاه تقديم خواهم داشت و پس از آن اعليحضرت با كسب تمايل مجلس رئيس الوزراء جديد را تعيين خواهد كرد . پرسيدم كه آيا راست است شاهزاده فرمانفرما براى ايالت خراسان در نظر گرفته شده مستوفى پاسخ داد چنين تكليفى به او كردم اما زير بار نرفت . [ روز سيزدهم ژانويه ] روز سيزدهم ژانويه بديدن نظام الملك در باغ او واقع در بهارستان باتفاق فنكاردورف رفتيم نظام الملك از رجال معمر و اشراف معروف ايران است كه اخيرا به پيشكارى آذربايجان منصوب شده و مأموريت يافته است كه در التزام وليعهد به تبريز عزيمت نمايد . پس از تعارفات متبادله از شارژهدافر آلمان پرسيد از اعليحضرت محمد ويلهلم امپراطور چه اطلاعى داريد ؟ نظام الملك